ZERK 146 klik hier voor plattegrond

Voor de staande zerk liggen drie brokstukken van zerken. De bovenste twee zijn nog voor een deel leesbaar, maar op het onderste stuk zerk staat alleen een huisteken.

Op dit eerste brokstuk alleen een huisteken.

ZERK 147 klik hier voor plattegrond

De tekst op het tweede brokstuk is ook maar voor een deel leesbaar. Onder de tekst is in een cirkel aangebracht met daarbinnen de letters FTB. Of het een grote T is die in de midden is aangebracht, is niet zeker. Waarschijnlijk is het een gebruiksvoorwerp van een steenhouwer omdat dit het beroep van Baucke Fransz was.

Tekst op het middenvlak is:

1725 den 20 Maart Sterf
den Eerbare Baucke Fransz
in leeven Meester Steenhouw
oud in syn 63 iaer en leit
alhier begraven
1727 den 3 October sterf den
Eerbare Ca..................
Baucke Fransz ... .....68 ia

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 148 klik hier voor plattegrond

Ook op het derde brok zerk is de tekst niet geheel meer te lezen.

Deel randschrift is:

Ao 1595 den 11 augus....

Deel van tekst op middenvlak is:

Ao 1611 d' 25 September
Sterf Iefke Tiepkes dr.
out 3 famdel iaer min
vijf weeken en leit al
hier begraven

OPMERKINGEN:

Op de linkerbovenhoek een doodshoofd en rechts een bok of koeiekop.

ZERK 149 klik hier voor plattegrond

Deze staande zerk is vrij oud, getuige de evangelistensymbolen in de hoeken. Een aardig voorbeeld van een eenvoudige, weinig versierde grafsteen van een burgerfamilie. Van de oorspronkelijke gotische tekst is niets meer te lezen. Wel zijn er nog sporen van het oude randschrift en de tekst binnen het middenkader te zien.

Bij het familiewapen staan de letters F G E. (Frans Gysberts Ens)

Tekst op het middenvlak is:

Ao 1545 de' 4 September
Sterf den Eersamen man
Claes Claesen hier begaven
Ao 1549 den 12 September Sterf den
Eerbare Aef Mr. Iacob Roelef va' Dalens
wijf hier by hoer eerste man begaven

Tekst onder het wapen is:

Ao 1599 den 15 Avgvstvs Sterf Aef meister
Iacobs docr Ghysbart Frans zoe' Ens
frou Besorgster van den Econemie
ontrent 6 iaer binnen Franeker ende
Geert Ghysbarts docr des Selfs iaer
den 18 September en leggen hier begr.

Ao 1615 de' ## November Sterf de' Eerbare
Griet Tonis dr. Laest wedue va' W. Gysbert Frans
Ens ende is hier begrave '

OPMERKINGEN:

Claes Claesen was de eerste man van aef .... die voor de tweede keer trouwde met Jetske Sybesdochter.
Een dochter van dit echtpaar trouwde met Ghysbart Franszoon Ens die o.a. de baas was in de studenten burse. Een dochter van zijn broer Geert overleed ook in 1599, een jaar waarin vele kinderen en ouderen stierven aan de pest die toen in Franeker en elders heerste.

Jacob Roelofsz van Dalen was rector aan de latijnse school te Franeker.

Gijbert Fransz. Ens was volmacht ten Landsdage wegens Franeker in 1592. Hij komt met zijn wapen voor in de gevel van het Franeker Raadhuis.

De wapens van de bekende Franeker familie Ens in de oudste vorm (Friese halve adelaar, vleugel en penning) hangend aan een tak, zijn in het midden aangebracht met de letters Frans Gysberts Ens.

De evangelistensymbolen zijn: De engel voor Mattheus, De leeuw voor Marcus, Het rund voor Lucas en de adelaar voor Johannes.

ZERK 150 klik hier voor plattegrond

De volgende zerk ligt naast de drie brokstukken en betreft professor Ruardus Andala. De zerk is nogal beschadigd. Het laatste deel van het randschrif wordt op het middenvlak voort gezet.

Het randschrift is:

Anno 1665 is gebooren ................. professor
.............................te Franeker in den
ouderdom van 63 iaar en den 12 september Ao 1727 en leit
alhier begraven

OPMERKINGEN:

Ondanks dat de familienaam ontbreekt, is aan de hand van de jaartallen en data te achterhalen op wie de zerk van toepassing is. Het betreft professor Ruardus Andala.

Ruardus Andala werd geboren in januari 1665 te Andlahuizen bij Burgwerd.

Hij was een zoon van Gerlof Ruurds en Truike Wigles, die een boerenbedrijf hadden. Door toedoen van Grietman Tjaard van Aylva kon hij op tienjarige leeftijd naar de latijnse school te Bolsward. Zijn ouders overleden in 1675. In september 1679 werd hij als student aan de academie te Franeker ingeschreven. Op 17 november 1684 promoveerde tot L.A.M. in de filosofie. Tussen 1687 en 1688 volgde hij enige lessen te Utrecht, Leiden, Middelburg en Dordrecht. Daarna werd hij predikant. Eerst te Arum, op 28 september 1688, op 2 november 1690 te Makkum en op 4 augustus 1695 te Bolsward. In 1693 trouwde hij te Makkum met Catharina Wijbes Hegenhuis. Op 17 februari 1701 werd hij benoemd tot hoogleraar in de wijsbegeerte aan de academie te Franeker en op 4 november 1712 werd hij ook hoogleraar theologie. Na een periode van vijf jaar waarin hij veelvuldig ziek was, overleed hij op 12 september 1727 te Franeker. Ruardus had geen kinderen.

Andala was een boeiend verteller en verwierf zich een uitstekende reputatie op zijn vakgebied. Er zijn opmerkelijk veel disputen van hem gepubliceerd en door de bekende drukkers als Nicolaus Balck en Frans Halma gedrukt en uitgegeven. Sommige boeken bevatten tussen de 600 en 900 bladzijden.

Het beeldhouwwerk op het middenvlak is weggekapt. De randversiering is nog te zien en is vrijwel gelijk aan die op de zerk in de zuiderbeuk betreffende Honor Arnaud.

ZERK 151 klik hier voor plattegrond

De volgende zerk is een grote en ligt boven de drie brokstukken en die van de professor. Deze zerk heeft een fraai en eenvoudig beeldhouwwerk, waarvan de wapens zijn weggekapt.

Het randschrift bestaat uit twee gedeeltes.

Tekst buitenste rand is:

Den 18 Novembris 1640 is Gestorve Henricus Rhala der
Beiden Rechten Doctor ende Proffessor in de Universiteit
tot Franeker olt 49 Iaren

Den 5 Decembris 1665 is Gestorven Anna Duercop Syn
Huisvrou olt 62 Iaren en leggen Hier Begraven

Tekst binnenrand is:

Anno 1672 Den eersten July is Gestorven Ydtie van
Andringa syn Huiysvrou olt 24 Iaren

Tekst op het middenvlak is:

Juris consultie hic Henrici Rhala sepulchrum est
in comparabilis viri
Juris qui in Frisia et qui praestantissimus olim
Professor Eloquentiae
Nox premit hunc at fama viri post funera vivit
Maiorque post cineres venit
P.P.J.R.S.
Den 7 Decembris 1655 is gestorven Franciscus Rhala
Juris Studiosus olt 19 Jaren en leit hier begraven
Den 27 Martij 1660 is gestorven Philippus Rhala den
beiden Rechten Doctor ende Secretarius over Tietjerk
steradeel olt 55 Jaren en leit hier begraven

OPMERKINGEN:

Henricus Rhala is geboren in 1591 te Leeuwarden. Hij was een zoon van Johannes Rhala, die o.a. ontvanger der geestelijke goederen van Friesland was, en Aaltje de Veno, een dochter van Laurentius de Veno die secretaris van de magistraat en schepenen te Leeuwarden was. Haar broer was professor Henricus de Veno. Een zoon van Henricus, Johannes, geboren op 9 februari 1630 te Franeker, was van 1673 tot 1686 curator van de academie. Hij stierf op 16 juni 1686.

Na de latijnse school in Leeuwarden werd hij in 1606 student rechten te Franeker. In september 1611 vetrok hij naar Heidelberg en in 1613 bezocht hij Marburg en Bazel, waar hij in november tot J U D werd bevorderd. In 1614 keerde hij naar Leeuwarden terug en vestigde zich daar als advocaat.

Op 5 november 1618 werd hij als hoogleraar aan de academie te Franeker geinstalleerd.

Op 27 juni 1629 werd hij buitengewoon hoogleraar te Franeker in de welsprekendheid en in de geschiedenis. Op 18 mei 1636 werd hij benoemd tot gewoon hoogleraar in het recht. Hij overleed op 8 november 1640.

Rhala lag nogal eens in conflikt met zij collega's van de senaat en professoren van andere academie's. Hij stond bekend als eigengereid en eigenzinnig mens.

Rhala was op 4 juli 1624 te Emden getrouwd met Anna Duercop, dochter van een "amptman". Het echtpaar kreeg drie zonen die later goede studenten bleken te zijn. Anna overleed op 5 december 1665.

Henricus Rhala was 'der Beiden Rechten Doctor'. De genitivus (tweede naamval) die hier wordt gebruikt, is maar weinig voorgekomen. Het bijzondere in deze uitdrukking is dat het lidwoord der (dat is: van de) voor het telwoord en het zelfstandig naamwoord 'beiden rechten' staat.

Een enkele keer heeft deze constructie algemene bekendheid gekregen. Dat is bij de getuigenis over graaf Floris V van Holland. Die had de genegenheid van het gewone volk verworven tot ergenis van de edelen, die hem met verachting 'der keerlen god' noemden.

Franciscus Rhala was een zoon van Henricus en Anna. Ydtie van Andringa was getrouwd met Johannes ?

Philippus Rhala was de jongste broer van Henricus.

Het beeldhouwwerk is binnen een grote rechthoek uitgekapt. Links is het spiegelbeeld van rechts. Een zwevend engeltje met klaroen en er onder een rechts kijkende traliehelm met als helmteken de hals en kop van een adelaar. Het helmteken van de rechtertraliehelm is een man met tak in de hand. De twee gelijk gevormde schilden zijn verminkt.

ZERK 152 klik hier voor plattegrond

Boven de vorige zerk liggen een drietal gedeeltes van verschillende zerken. Van het eerste stuk is het randschrift de onderkant van de zerk en staat als het ware op de kop.

Deel randschrift is:

Ao 1625 de' 26 desember sterf Egbert Schoenmaker

Gedeelte van Tekst op middenvlak is:

.................................

...... schoenmaker ende huide
cooper olt .0 iaer en leyt alhier
begraven

...ari Sterf de' eerbar' Tryn
.......... van Egbert Schoen
mak olt 45 iaer en hier begrav

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 153 klik hier voor plattegrond

Er naast ligt een oude zerk met gotisch randschrift. Het middenvlak is voorzien van de letters D F. G V S.

deel randschrift is:

int yaer ons here M D CC.........
DF. G V S

OPMERKINGEN:

Op de hoeken in vierpassen een wapenschild met een huismerk.

ZERK 154 klik hier voor plattegrond

Klein zerkje waarvan de tekst onleesbaar is. In een cirkel staan de letters I en P waartussen een 4 als huismerk.

ZERK 155 klik hier voor plattegrond

Boven de twee zerkstukken ligt een deel van een zerk waarvan de tekst voor een groot deel is te lezen.

De tekst op het middenvlak is:

Anno 1666 den 26 april is in den Heere
gerust Ian Hansen Halderbergh
.....sier van Franeker deel out
.. iaer en leit hier begraven

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 156 klik hier voor plattegrond

De tekst op deze incomplete zerk is moeilijk leesbaar.

......3 den 5 Marti
......die eerbaren
...... reins do....

OPMERKINGEN:

De tekst is in een rechthoekig kader geplaatst, dat een rouwbord voorsteld. Aan de onderkant hangen de M en V schilden die verminkt zijn.

ZERK 157 klik hier voor plattegrond Tw keer 157??

Boven de vorige zerk ligt een deel van een zerk waarvan de tekst niet is

te lezen. Wel zijn twee vage wapenschilden, een mannelijke en vrouwelijke, te zien.

ZERK 157 klik hier voor plattegrond

In het verlengde van de vorige zerk ligt een zerk waarvan het gotische randschrift

deels is afgesleten. De tekst op het middenvlak is moeilijk te zien, maar wel leesbaar.

Deel van randschrift is:

int yaer ....... Claes soen licentraet inden rechten
bid voor die ziel

Op het middenvlak staat:

Anno 1635 den 6 Maart
Sterf die Eerbaren ende
Duechsame Fryster Doeti
Douwes do. out ontrent
22 Iaer ende leit alhier
begraven

Ao 1646 den 18 Febervary sterf
Die Eerbaren Ianke Dovves
de hvisfrov van Pyter Diercks
Backer ovt int 27 Iaer ende
leit alhier begraven

OPMERKINGEN:

Op de hoeken in vierpassen een huismerk.

ZERK 158 klik hier voor plattegrond

Deze grote zerk bevat maar weinig tekst op het middenvlak. Van het randschrift is nog een behoorlijk deel leesbaar. De tekst is er wat eigenaardig op aangebracht. Het laatste deel van het randschrift is op het middenvlak geplaatst.

Tekst van het randschrift is:

Ao 1611 den 13 Maij sterf de E' Achtbare Fedke Doeckes v'
Lamminga Burgemeister Witze v' Beijem Wijf
Ao 1623 den 9 Oct Sterf de Wel Eedle Erentph Jr Wytzo va'
Beyem in Aldum Gecommitt. ter Camer

>van Finantie in S'grav Hag. Burgem. en
Hopman binnen Franeker olt 56 Iaer

OPMERKINGEN:

Fedke Doeckes van Lamminga was de vrouw van Burgemeester Jonker Wijtse van Beijem. Aldum betekent aldoor, wat in die tijd stond voor aanhoudend. Een benoeming in de kamer te Den Haag was in die tijd voor het leven.

Wijtze van Beijem was in 1610 volmacht ten landsdage voor Franeker.

Op de twee bovenhoeken bevinden zich vier wapens met de namen Beijmae (twee rozen naast elkaar waaronder twee leies), Homien (d.i. Homckama), Lamminga en Franekerae. De wapenschilden op de linker en rechter bovenhoek zijn volkomen afgesleten.
????
Onder zijn ze nog wel duidelijk. Het V schild in de linkerhoek bevat een halve adelaar en en twee klokken boven elkaar. Het M schild een halve adelaar en een franse lelie met daaronder een paard. In de cirkelrand staat Lamminga - Franekerae. Het V schild in de rechterhoek is voorzien van twee sterren en een franse lelie met eronder een gespleten lelie en ring. Het M schild is voorzien van twee rozen naast elkaar en er onder twee lelies. In de cirkelrand staat Hoitema en Beijmae.

ZERK 159 klik hier voor plattegrond

Beneden de zerk van Beijem ligt een zerk die nogal beschadigd is.

Deel van de tekst is:

anno 165. ..... junij ..................
eersame j...dees.r......................
in leven cashier tot Hitzum out 66 jaer
en leit alhier begraven
anno 1655 den 5 desembris is in den heere gerust die
eerbare ende deughtsame Jack de becker ........
leeven den cas....................... wees
......... aetatus 59 iaer ende leit hier begraven

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 160 klik hier voor plattegrond

Naast de vorige ligt een deel van een zerk.

Leesbare tekst is:

160 .....feddricx.
.... olt 43 iaer
..... hier begraven

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 161 klik hier voor plattegrond

De tekst van deze zerk is door het wegkappen van een aantal letters lastig te lezen. Het verwijderen van de letters en afbeeldingen op de wapens is na 1795 gebeurd.

Tekst onder het beeldhouwwerk is:

Den 22 Octob. 1731 is den Wel. Ed. Gestrenge Heer Suffri
dus Westerhuis ald Rent. mr. Generaal der Domeinen
van Frieslant Burgmr. en Vroedtsman deser stede Fra-
nequer n.d..ts en Wel. Ed. Gestrenge m.ld stads
regering alsmede do.t.d. en 42 .ar.. W.S. Ge:
weest .n.ll. politiique amptens.o.n.. provin=
siale... generaliteits rekenmr. sijnde in S: graven=
hage in den Heere gerust in den olderdom van 63
iaren en bijna 6 maanden ende legt alhier begraven

Den 14 Maart 1737 is de welgeboren vrouw Titia
Bogarda Weduwe wyl: de weledele Gestr. Heer Suffri
dus Westerhuis in den olderdom van 71 iar
en en 4 Maanden en is in dese kelder by haar zalige
Man de 2. april neergeset en sal dese kelder volgens
Segerte in Desselfs codicil van den 22 Iuly 1736 niet
worden geopent als na verloop van 70 Iaar

OPMERKINGEN:

Suffridus Westerhuis werd in mei 1668 te Leeuwarden geboren. In 1684 liet hij zich als student inschrijven aan de academie te Franeker. In verband met zijn huwelijk op jeugdige leeftijd (18 jaar) met Titia Bogarda brak hij zijn studie af om zich te wijden aan het besturen waarvoor hij genoegzaam ontwikkeld was.

Hij werd lid van de vroedschap te Franeker en later burgemeester en voor Friesland lid van de raad ter admiraliteit voor de kamer te Amsterdam. Het laatste ereambt was gecommiteerde voor Friesland in de Generaliteitsrekenkamer te s'Gravenhage.

Tijdens een verblijf aldaar werd hij door een slaapziekte overvallen en hij overleed daaraan op 22 oktober 1731.

Titia Bogarde werd geboren in december 1665. Hun huwelijk is kinderloos gebleven. Al de bezittingen van het echtpaar werden nu eigendom van mevrouw Westerhuis. Zij heeft op haar beurt haar eigendommen bij haar overlijden op 14 maart 1737 nagelaten aan haar schoonzuster Dieuwke Westerhuis. Maar vooraf had zij aan de Diakonie van de Hervormde Gemeente een legaat vermaakt voor het stichten van een gasthuis in de tuin van het Martenahuis, waarin 18 godvruchtige weduwen of bejaarde dochters vrije woning zouden hebben en nog een bedrag voor levensonderhoud. Op of omstreeks 31 oktober 1737 hebben de eerste bewoners daarin huisvesting gevonden. Het kreeg de naam Westerhuis Vrouwen Gasthuis. Het poortje bevindt zich aan het Nieuwehof.

Het beeldhouwwerk ligt verzonken in een vierkant. Het bestaat uit een schubstruktuur met als versiering vissen, een gevleugelde zandloper en drie schelpmotieven. Deze worden omgeven door ornamenten in de vorm van golven. De in een ovaal geplaatste M en V schild zijn verminkt.

ZERK 162 klik hier voor plattegrond

Naast de vorige ligt een gedeelte van een rode bremer zerk.

deel randschrift is:

Int iaer ons heeren M CCCC LXXIII do claes ... die ziel

OPMERKINGEN:

Op het middenvlak is in een moderner lettertype nog vaag de naam IUCKE te lezen. Het wapenschild is bijna geheel afgestelen. Alleen links van de deellijn is nog een pijl of lans te zien.