GRAFZERKEN NOORDBEUK, pilaar 21 tm 22
ZERK 181 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is op het middenvlak voorzien van eenvoudig, doch fraai beeldhouwwerk.

De tekst in het randschrif is nogal beschadigd waardoor de namen moeilijk leesbaar zijn. Ook de tekst op het middenvlak is door slijtage moeilijk te ontcijferen.

Het randschrift is:

Ao 1632 de' 18 Februari Sterf de' Eersame man jan jansse
wringer ... ........................
Ao 1667 de' 4 Maert Sterf de' Eerbare ende Deugtsa` Ietske

Feddricks andela syn wijf out 78 iaer en leggen hier
begrav.

Tekst in het beeldhouwwerk is:

noch legge' hier begra. 3 kindrs
van Jan Jansen wringer
en Ietske feddrickx Andela

Tekst onder op middenvlak is:

Anno 1663 den 30en maij is in den Heere gerust
den Hoog geleerde meijster ende wel ervaarene
Dr. Johannes Wringer Advocat voor den
Hove van Vrieslant ende Practicijn alhier
oud int 54 iaer en leidt alhier begraven

OPMERKINGEN:

Het beeldhouwwerk ligt in en vierkant verzonken. Het tekstbord wordt aan weerskanten geflankeerd door een vaas met bloemen op een sokkel. De beide sokkels zijn voorzien van een doodskop en bladeren. Onder het bord een links kijkende traliehelm met als helmteken een bloem (margriet). Het M en V schils is verminkt. In de opstaande rand onder de twee schilden is later aangebracht: wringer en andela.

Tussen opstaande randen over de breedte van de zerk is ook beeldhouwwerk aangebracht. In het midden een engelengezicht met vleugels en aan weerskanten twee wapenschilden die zwaar beschadigd zijn. Vaag is op het meest linkse schild nog een halve adelaar zichtbaar. Wat rechts van de deellijn heeft gestaan, is nietmeer te zien. Op het andere schild staat rechts een slang. De rechter schilden bevatten een wassende maan met twee lelies en een halve adelaar en twee eikels boven elkaar.

Tegen de benedenrand liggen twee botten met daar tussen een liggende zandloper.

ZERK 182

Naast de pilaar waar de preekstoel aan bevestigd is, ligt een zerk welke betrekking heeft op een familie Banga. Het familiewapen is weggekapt.

De tekst in de rechthoek boven het beeldhouwwerk is:

1734 den 23 Augustus is in den Heere gerust Lijsbert
Sijdses Banga oud synde 1 Iaer en 22 weeken en
den 6 October is in den Heere gerust Tjeerd Sijdses
Banga oudt sinde 6 Iaar en 6 weeken en leggen hier
te samen begraven

De cursief geschreven tekst op het middenvlak is:

den 9 Mei 1810 overleed Tjeerd Sijdses Banga oud 69 Jaaren en bijna
4 maanden en den 19 December 1810 Leeuwkje Hendricks Coster oud
54 Jaaren en 10 maanden

Tekst onder het beeldhouwwerk is:

Maandag den 8 Aug 1746 s Avonds ontrent half elf
uir is in den Heere ontslapen de Ed. agtber. Sijds Banga in
leven Preesiderende Burgemt en administrerende Kerkvoogd
te Franequer in de ouderdom van 43 Iaren en omtrent 9 maan
den en legt alhier begraaven

1778 den 14 Jannuari is overleden mejuffr Jeltje P Salverda Wed. van de Burgemt. S Banga
oud zijnde 74 jaar en bijna 5 maanden en
ligt hier begraven

Den 18 September 1781 is overleeden Aaltje Salverda Huisvrouw
van Tjeerd Banga oud ruim 43 Jaaren en leit alhier begraven
Den 10 November 1802 is overleeden Aaltje Banga oud 12 Jaaren en
8 maanden: En den 17 Dito Sijds Banga 26 Jaaren en 7 maanden
welke beide hier te gelijk begraven zijn.

OPMERKINGEN:

De tekst op deze zerk heeft betrekkng op twee families Banga. Wat duidelijker overzicht heeft men als de namen gerangschikt worden volgens de tijdsorde.

Sijds Banga geb. 1703 en gehuwd met Jeltje P. Salverda, geb. in 1704. De zoon Tjeerd is geb. in 1728. Hun dochter Lijsbert in 1733.

Tjeerd Sijdses Banga geb. in 1741 en gehuwd met Aaltje Salverda geb. in 1738. Hun zoon Sijds is geb. in 1776. Hun dochter Aaltje is geb. in 1790. Waarschijnlijk is Tjeerd voor de tweede keer getrouwd met Leeuwkje H. Coster geb. in 1756.

Alleen de gegevens betreffende het jaar van overlijden zijn op de zerk vermeld. Die van de geboorte in dit staatje genoemd, zijn bij benadering vermeld.

Het vermoeden dat Leeuwkje de tweede vrouw van Tjeerd Banga is geweest, wordt bevestigd in het NBW. De zo bekend geworden Dr. Jelle Banga is een zoon van Tjeerd en Leeuwkje. Jelle is geb. op 23 augustus 1786 en overleden op 13 april 1877.

Tjeerd Banga beleefde roerige tijden. Stadhouder Willem V was het niet gelukt de genegenheid van het volk te winnen. De tegenstanders namen langzamerhand toe en die zijn bekend geworden onder de naam Patriotten. Die begonnen zich min of meer te organiseren en leken op den duur ook geweld niet te schuwen. Ook in Franeker won die beweging veld. Er we d hier een zogenaamd vrijkorps opgericht waarbij Tjeerd Banga zich ook aansloot. Hij werd kapitein van het korps. Toen de vrouw van Willem V bij Goejanvaarwellesluis werd aangehouden, greep haar broer, de koning van Pruisen, in en kregen de Oranjegezinden de teugels weer in handen. De voormannen van de patriotten werden ter verantwoording geroepen. Daar waren ook burgers uit Franeker bij, onder wie Tjeerd Banga. Die werd veroordeeld tot een boete van 10.000 en tevens onbevoegd verklaard om enig officieel ambt uit te oefenen. In 1795 met de komst van de Fransen waren de rollen weer omgekeerd.

Het beeldhouwwerk is sober uitgevoerd. Een kroon en schild in een schubpatroon en wat ornamenten. Het schild is verminkt. Deze zerk is eerder gebruikt.

ZERK 183

Het randschrift van deze zerk is in oude gotische letters geschreven en niet meer compleet te lezen. De tekst op het middenvlak is van latere datum.

deel randschrift is:

.............. bothniia zoens ?. all bid voir die ziel

Tekst op het middenvlak is:

Anno 1525 den 24 Avgvstvs
Sterf de Eerbare Tryn
Gerbens Dr. Jan Claes
zo'. wyf out 75 Iaren
Ao 1527 den 18 April sterf
de` Eersamen Jan Claesens
Zoe'. van Wapen..........
85 iaeren

OPMERKINGEN:

Onder de tekst op het middenvlak is een wapenschild aangebracht met daarop een zwaan of gans tussen twee sterren en onder de deellijn een huismerk met links de letter I en rechts de letter C.

ZERK 184

De tekst op deze zerk is voor een groot deel beschadigd en afgesleten. Toch is na enig puzzelwerk een deel van de tekst onder het beeldhouwwerk te lezen, evenals een deel van het randschrift.


Deel van het randschrift is:

Anna Juw Dekama dochter starf int iaer ons here MVc..

Deel tekst op het middenvlak is:

............................................
den eedel en deughdrijcke joncker Adam va'
Paffenroode ende leit hij alhier begraven godt
syegen ende genadi

In rechthoek onder op middenvlak staat:

I: Tiboel
767

OPMERKINGEN:

Het beeldhouwwerk bestaat uit een medaillon met aankijkende helm met kroon. Het helmteken zijn twee gekruiste zwaarden met twee vleugels. Onder de helm een schild dat geheel is afgesleten. Verder weinig ornamenten. Op hoeken cirkelrozetten.

ZERK 185

Deze zerk is alleen van een randschrift voorzien. Op het middenvlak is een wapenschild aangebracht. De onderstreepte woorden staan in kleine letters boven elkaar.

Het randschrift is:

Ao dni.MDX ..... in Chro. C.vir Lollius Ab Adama I.D.
GR.L. Primvs Dein. Philo. In Acad. Fr prof aet. ##
Ao MDXCVII Die XXII Dec. Obit Honesta Matro Maria A.
Driesche Vervicena Flandra conivx ae. XLIX

OPMERKINGEN:

De zerk is eerder in gebruik geweest. Er zijn boven het randschrift sporen van oude gotische letters te zien. Op de vier hoeken zijn in vierpassen wapenschilden aangebracht. Deze zijn niet herkenbaar. Het d.m.v. een band aan een ring hangende wapenschild is verdeeld in drie vlakken. Links een adelaar en rechtsboven een ster en rechtsonder een klaverblad en eikel. Tussen band een boom. Van de levensloop van Adama is veel onbekend. Zijn portet hangt in het museum Martena. In zijn lijkrede voor Henricus Schotanus zegt hij op de Sint Maartenschool te Groningen hebben gezeten. Pas in 1580 komt hij weer op. Lollius Adama was hoogleraar aan de Akademie in Franeker. Toen hij zich 12 augustus 1580 te Geneve liet inschrijven als student gaf hij Friesland als vaderland op. Hij was reeds gehuwd student was 36 jaar oud. Hij zal dus rond 1544 zijn geboren. Eind 1582 tot begin 1583 woonde hij in Dordrecht uitziende naar een plaatsing op Latijnse school hij kreeg op 19-1-1583 een aanbieding maar hij nam die niet aan: te weinig salaris. Waarschijnlijk is hij bij het hoger onderwijs werkzaam geweest te Dordrecht toen hij zonder examen te doen te Leiden tot doctor honoris werd bevorderd. Toen de Hogeschool te Franeker werd geopend kon hij dadelijk met lesgeven beginnen. Zonder examen en dispuut in 1591 werd hij te Leiden tot doctor in de rechten bevorderd. Van 1586 als tijdelijke opvolging voor Tiara tot komst van Arcerius gaf hij les griekse taal. Hij was eerste hoogleraar in de wijbegeerte te Franeker. Uit het werk van Boelens zijn nog enkele gegevens ontleend, welke hier zo verweven met enkele van de zerk volgen. In het jaar onzes heren (ao Domino);Het volgende deel van de zin op de zerk ontbreekt. Na het voorzetsel vir (dat ver-schillende betekenissen kan hebben) volgt de naam met daarbij zijn bevoegdheid; dG L (doctor Griekse Linguistiek) doktor Griekse taalkunde. Tevens in de: Philo inAcad Fr prof(essor) in de filosofie aan de akademie van Fr(iesland) of te Fr(ane-ker). Dan volgt op de zerk het bericht van het overlijden: Anno MDXCVII Die XXIIdec(ember) ObIt Honesta Matro Maria A Driesche Ae(tatis) XLIX. Dat is: in het jaaronzes Heren 1597 op 22 december is overleden de geŽerde vrouw Maria van Driesten,in de ouderdom van 49 jaar. Zij zal wel afkomstig zijn geweest uit VervicenaFlandria (is Vlaanderen). De professor zelf is overleden in 1609. Er waren 2 zonenen wel Augustinus professor in de geneeskunde te Franeker van 1608 tot 1616, enEpeus, die in 1615 tot doctor in de geneeskunde werd bevorderd.

ZERK 186

Naast deze en tegen de tegels die de zerken van de noordermuur scheiden, ligt eenzerk met alleen twee blokken tekst op het middenvlak.

Ao 1658 den 25 Maeus sterf den
Eersamen Taecke Agges Bruinia
burger en Coopman oudt int 53
Iaer en leit alhier begraven
Anno 1666 den 17 Iuly sterf den
Eerbare Tietske Hanses Walpert
Wedue van Taecke Agges Bruinia
oudt int 60 Iaer ende leit hier
Begraven.

OPMERKINGEN:

Of de naam Bruinia toen gelezen werd als nu, is onzeker. Het is ook mogelijk dat Brunia werd gezegd en dat de i in de naam alleen dienst deed om aan te duiden datde klinker lang was.

ZERK 187

Deze zerk is voorzien van twee randschriften. Een buitenste en een binnenste. Verder is de steen niet gebruikt.

Ao 1620 den 14 Marty Sterf Den Eersamen Syovcke Bants ende
alhier Begraven
Ao 1618 den 2 February Sterf De Eerbare Bavck Wygara Dor.
Syovcke Bants Wyf

binnenste regel:

Ao 1613 den 26 Septembris Sterf Den Eersamen Riverdt Bants
olt 38 Iaar

OPMERKINGEN:

Riverdt (Ruurd) Bants was een zoon van het echtpaar Syovcke (Sjouke) Bants en Bavck(Baukje) Wygara.Het beeldhouwwerk bestaat uit twee zuilen met een M boog. Een links kijkendetraliehelm waarvan het helmteken onherkenbaar gemaakt is. Het verminkte M en Vschild is verbonden door een lint. Beneden de schilden een liggend kind dat zijnhoodf ondersteund met een hand. Als steun dient een doodskop. Aan de voeten een zandloper.

Sjouke Ruurdts Bants, volmacht ten Landsdage in 1602, idem der Vijf Deelen Binnendijks in 1613, burgemeester in 1598, 1610 en 1613, hopman over een vendel burgeij en een der eerste vier voogden van het Klaarkamper weeshuis.

GEDENKTEKEN G3

Tegen de muur, tussen twee vensters is de gedenkplaat van Jacobus Amersfoordt aangebracht. Zijn grafzerk nr 219, ligt iets verderop in de noorderbeuk.

Tekst op de gedenkplaats is:

PLACIDUS . QUIESCIT . MELIOREM
SPERANS . DIEM
HEIC . SITUS . EST
IACOBUS . AMERSFOORDT
THEOL. DOCTOR
PRIMUS . IN . ATHENAEO . HARDEROVICENDO
LITER. ORIENTALIUM
DEINDE . IN ATHENAEO . FRANEQVERANO
THEOLOGIAE . PROFESSOR
IBIDEMQUE . BIBLIOTHECAE . PRAEFECTUS

Natus Amstelodami D XXIV Novembr A CI)I)CCLXXXVI
Denatus Franequerae D XXIII Octobr A CI)I)CCCXXIV

IN . MEMORIAM . CONIUGIS . SANCTISSIMI
DOCTISSIMIQUE
MOERENS . VIDUA

P.

OPMERKINGEN:

Zie voor biografie tekst bij zerk 219.

ZERK 188

Opnieuw een zerk betreffende de familie Huber. In twee blokken tekst wordt hettrieste verhaal van het overlijden van een dochter en zoon van Ulricus Huberverteld. De titels van Huber die in de tweede regel genoemd werden, zijn in defranse overheersing weggekapt.

..... Suffrida Huber oldste dochter
van den H. Ulricus Huber in leven
........................................ vrau
Judieh van der Leij beijden Echte-lieden geboren tot
Franequer de 24 januarij is in den olderdom van
36 jaren vijf maanden ende acht dagen op den 2 November
1707 S`morgens tusschen negen en tien uren na den god=
vruchtigh leven en in krankheit van bijna 4 weken
zaligh in den Heer haren God ontslapen

Mitsgaders Renatus Huber juris literarum
Studiosus jongste zoon van welgemelde
Ulricus Huber en vrouw Judieh van der Leij
geboren tot Franequer den elfden martii 1688 een
jongelingh van zeer goede hope saten opsichte sijner
studien als ook zedigheit ende Godvruchtigheit van
leven ende wandel is insgelijx na den vitteerende
siekte van omtrent drie maanden in den Heer gerust
op den 6 november 1707 S`morgens vroegh tusschen
een ende twee uren olt in sijn 20ste jaer welken beide
lichamen op een tijt den 14 november 1707 tot grote
droefheit van haren vrouw moeder noch levende
als mede van hare broeders en suster ter aerden zijn
bestelt ende dit graf neder gelecht verwachtende een
geluksalige opstandinge uit den dooden tot jongsten dag

ende het eeuwige leven in den Hemel

OPMERKINGEN:

Op de hoeken zijn de evangelisatie symbolen aangebracht. De zerk is eerder in gebruik geweest. Delen van een gotisch randschrift zijn nog te herkennen: takis wijf.

ZERK 189

Het randschrift van deze zerk is voor een deel in de opstaande rand van de zerk geplaatst. Ook bestaat een deel uit twee regels boven elkaar geplaatst.

Het randschrift is:

Ao 1628 de' 20 April Sterf de' Ersamen man Idts Pitters burger
en Coopman binnen Franeker out 0 iaeren en 7 maenden en hier
begrav.
....................sterf den eersamen Rincks dor. weduue van
wijl: Idts Pitters olt 50 iaeren

Tekst middenvlak bovenin is:

Ao 1599 de' 23 aprilis Sterf
Doedtie Idtzes dor. oudt
int 10 iaer en leit hier beg
raven

Ao 1615 den I Martij Stierf Antie Idses oudt 20 iaer
en leidt hier begraven en met haer kinderen

Tekst onder het wapen is:

Ao 1658 den 7 april stierf Trijntie van
Geroldsma oudt ses dagen
Ao 16.. den 5 Iuny stierf Trijntie van
Geroldsma oudt 4 weecken
Ao 1661 den 9 september stierf Frans
van Geroldsma oudt 40 weecken
Ao 1665 den 15 augustij stierf Frans van
Geroldsma oudt .. weecken en een half
..................... stierf trijntie
............................ weecken
................hier begraven

OPMERKINGEN:

Op de hoeken in cirkels de vier bekende leeftijskoppen. Het beeldhouwwerk is klein en sober. Binnen een gevlochten bandwerk een verminkt sch ld.

ZERK 190

Geheel links ligt naast en tegen de negende pilaar van het westen af gerekend inde noorderbeuk een zerk, waarop een schip is afgebeeld. De tekst is op een kleindeel na verwijderd. Wat over is volgt hier:

Anno 1669 den 10 Augustus
is in den Heere gerust de Eer
baare Anna Outermans Huis
vrouwe van Hendrick Prigge
Gerechts Bode oudt 36 Jaeren
ende en leit hier begraven

OPMERKINGEN:

Het beeldhouwwerk bestaat uit een fraai zeilschip dat wat verzonken op de steen is aangebracht. Onder het zeilschip het M en V schild die beide verminkt zijn met linten verbonden. daaronder een medaillon dat nogal versleten is maar nog wel twee anker te zien zijn. De versiering heeft niets met de tekst te maken.