ZERK 45 klik hier voor plattegrond

Op deze zerk is de tekst goed leesbaar.

Het randschrift is:

Ao 1608 de' 8 Maij sterf de' Eersamen Man Sivrdt
Jaspers zoon olt 46 Iaren
Anno 1644 de 3en Iuni Sterf de Eerbare Antie Harms
Dor. huisfrou Va' Ieldert Wijbes oudt 27 Iaer En leit
Hier Begraven Met Haer Zoon Sufides Postma

Op het middenvlak staat:

Principion Metaest:
Finis g3 ab orioine pendet
Humanae Vitae
Nil nisi Fumus Humus

Ao 1706 den 19 Maij is seer Cristelijck in den
Heere ontslapen Anna Aurelia van Westra
Huys: vrouw van de H. Theodorus Wijngaar
den van Mensenburgh out 34 Jaren en 2 maenten
en leit al hier begraven

Anno 1724 den 30 Ianuarius is in den Heere Godt
saliglijk Ontslapen den Eersamen Welgeleerde Heer
Siuridus Sirenus Sinnama in Leven Bedienaar
des Godlijken Woorts tot Oostrum oudt int 60ste Iaar en
leidt alhier begraven

O menschen die nog leeft gedenkt aan uwe zonden
Die hebben gemaakt veel groot en diepe Wonden
GODS ZOON heeft u verlost van alles selfs vant Sterven
Heb JESUS daarom lief dan sult gij 't leeven Erven

Anno 1660 den 9 Iuly is in den Heere
seer godtsalichlyck ontslapen den
Ersamen Aucke Claessen Westra
in Leven Gesworen Vroedsman der
stede Franeker oudt in sijn 56 Iaar
en de leyt alhier bij syn Wyf ende
twe kinderen begraven

Anno 1718 de 25 Februar is overleden de Heer
Suffridus Ausonides Westra in Leven
Burgemeester en vroedsman dezer stede
Franeker oudt 76 Iaren ende leijdt
beneffens sijn Vader ende moeder ende 4
sijner Kinderen al hier begraven

ZERK 46 klik hier voor plattegrond

De tekst van deze zerk is erg afgesleten. Er zijn nog wat vage sporen van waar te nemen. In cirkel zijn M/V wapenschilden met daarboven een helm met een pijl als helmteken. Boven het tekstblok zijn twee grote doodhoofden aangebracht.

ZERK 47 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is erg afgesleten maar de weinige woorden die nog zichtbaar zijn maken duidelijk dat de zerk betrekking heeft op de familie Botnia.

Deel tekst onder beeldhouwwerk is:

Hier leyt ................
eedel ....................
va` Botnia ...............

Opmerkingen:

Op het linker wapenschild is nog vaag een man met opgeheven zwaard te zien en rechts een uitkomende adelaar en drie eikels. Het helmteken op de sierhelm is een hert dat bij de Botnia`s hoorde. Op de hoeken vierpassen.

ZERK 48 klik hier voor plattegrond

Deze zerk tegen de muur is dusdanig afgesleten dat de tekst erg moeilijk te ontcijferen is.

Tekst op zerk is:

Ao 1660 de' 7 Augusti sterf de`Erbr
Ma. Gerrit Ians ......... out int
45 iaer en` leit hier begraven

Anno 1657 den 9 April is in den
Heere gerust de` Eersamen Fetske
Auckes dochter den Huysfrou van
Harmens Gatses out omtrent 43 iaer
ende leit hier begraven

ZERK 49 klik hier voor plattegrond

De tegen de muur staande zerk is een z.g. Rode Bremerzerk. Zo genoemd omdat de uitvoerhaven van deze steen de stad Bremen was. De rode kleur is het gevolg van veel ijzer in deze natuursteen. Dit soort steen werd vooral in de 15de eeuw gebruikt, maar na ca. 1500 nam het gebruik sterk af. Opvallend is dat drie zijkanten van deze zerk bewerkt zijn. Nader onderzoek wees uit wat de reden van deze bewerking was.

De tekst op het middenvlak is:

D O M S
Douuo a Syaerda Senoir exuntie qua Frisiae nobilitatie
oriundus a brabantrae Duce Equestri dignitate ornatus
ac a Frederico Mo Imp. Dynasta Westergoae per publicum
diploma declaratus hic quiescit, qiu vivus quiescit
nunquam, Obiit Anno 1482

ura Nob. Dni. Ruardi a Juckema Anno 1626

Vertaling:

Douwe van Sjaerdema, Friese Edelman afstammeling van een Brabantse Hertog met ridderlijke waardigheid bekleed en bij open brief door Keizer Frederik aangesteld tot landsvoogd van Westergo. Hij die bij zijn leven nimmer gerust heeft, rust hier. Gestorven in den jare 1482

Door de zorg van Ruurd van Juckema is deze steen geplaatst in het jaar 1626.

Opmerkingen:

D.O.M.S. betekent: Deus Omnium Magister Supremus. (God, opperste meester van alles).

Bovenkant van zerk: twee manneschilden (Sjaerdema) onder aanziende gekroonde helm met helmteken uitkomende omgewende leeuw tussen opgehangen doodsbeenderen en boven doodshoofden. Onder de wapens van Juckema, een halve adelaar met boven een ster en onder een roos, (camminga). Het helmteken van Juckema is een uitkomende vrouw met in haar rechterhand een takje met twee rozen.

Deze zerk is vervaardigd door Vincent Lucas, die in Franeker heeft gewoond en gewerkt.

Er is met deze zerk iets merkwaardigs aan de hand. Drie zijkanten zijn bewerkt. Twee zijkanten zijn half rond gemaakt en een is schuin aflopend. De oorzaak is dat deze zerk eerder gebruikt is als deksel voor een sacrofaag waarin de doden werden begraven, ( zie inleiding).

Een ander gegeven is dat deze zerk eerder is gebruikt voor .................... en dat de oorspronkelijke zerk van Douwe van Sjaerdema later is gebruikt voor het echtpaar Duco van Burmania en Edwer van Juckema. Edwer was een dochter van de burgemeester Epo Jacobus van Juckema. Zijn zoon Ruurd liet in 1626 de zerk voor Douwe maken.

Douwe van Sjaerdema was een zoon van Tjaert van Aijlva en Swob Juwsma. Douwe huwde in 1423 met de enige dochter van Sicke Sjaerdema en Both Hobbema, Edwer Sjaerdema. De zoon van dit echtpaar was in 1421 op 12 jarige leeftijd te Groningen overleden als gevolg van een gijzeling door de vetkopers die een twist hadden met Sicke die hoofdman van de Schieringers was. Sicke overleed in 1422. Het geslacht Sjaerdema was door de dood van de zoon in de mannelijke lijn uitgestorven. Maar op verzoek van Both Hobbema nam Douwe na zijn huwelijk de familienaam Sjaerdema aan. Iets wat wel vaker in die tijd gebeurde. Douwe bleek een goed opvolger van Sicke te zijn en zijn macht en kennis groeiden snel. Verval en een noodweer maakten van hun kasteel ten oosten van Franeker een onveilige woonplaats wat Douwe in 1445 deed besluiten om naar een veiliger woonoord uit te zien.

In 1449 kwam het later zo bekend en geroemd Sjaerdemaslot in Franeker gereed. Van hieruit regeerde Douwe met strakke hand Westergo. Als blijk van de medewerking van de bevolking van de stad Franeker bij het bouwen van het slot, liet hij in de kerktoren van de Martinikerk, die hij gelijk met de bouw van het slot met 150 voet liet verhogen, een grote klok plaatsen. (Op de klok staat tekst waarin dit feit wordt beschreven:
"In dien tiden en hadde Douwe Tiaerd Soen Aielva, Sicka Sciarda dochter Edewaer, die goed, tot enen wive.)

In 1462 werd Douwe door Keizer Frederick opperheer van Friesland, benoemd tot baanderheer van Westergo wat Douwe het recht gaf om in Franeker en omgeving, Harlingen en het Bildt recht te spreken over burgers en edelen. Tevens wer hij belast met de opdracht om een raad van twaalf rechters samen te stellen om de orde in het district Zevenwouden te handhaven. Op 23 december 1464 werd Douwe bij oorkonde van Keizer Frederick door Johann von Schauwberg in de ridderstand verheven. In 1448 werd hij grietman van Franeker en in 1462 stelde hij de statuten van de schutterij op. Door de strijd tegen steden en edelen moe geworden, stierf Douwe op Sint Jansdag in 1481. Edwer stierf in 1510 en werd bij haar moeder, Both Hobbema, in de Martinikerk begraven. (zerk 315, op het koor)

Douwe en Edwer hadden twee zonen, Sicke en Tjaert, en n dochter, Swob.

Sicke huwde in .... met Luts Juwsdr van Harinxma. Tjaert huwde in .... met Katrijn Feijesdr van Harinxma thoe Sloten. Swob huwde in .... met Jarich van Hottinga.

ZERK 50 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is rijk met beeldhouwwerk versierd. In een rechthoek staan een paar regels latijnse tekst, die mogelijk niet geheel juist is weer gegeven.

illc Sestinavi ubi Summa
pax regnat et jugis
Tanquillit as rutilat

Onder het beeldhouwwerk staat:

Ao 1659 den 15 December is in den heere
gerust de vrome Zedenrijcke Iuffrouw
Francina Potgieter Drs Henrici Schotani
A'Starringa huysvrou oudt 28 Iaer
t Lichaem is alhier den 27 dese ter aerden
bestedet en verwacht met de comste C`ty
een geluckzalige opstandinge

Opmerkingen:

Henrici was een zoon van Christianus Schotanus a Starringa geboren op 16 augustus 1603 te Schingen en Aaltje Culenburg, een predikants dochter uit Mantgum. Later huwde Christianus nog met Eske van koehoorn, een predikants dochter en Hijlck van felsum, de weduwe van de franeker burgemeester Obbe Sjoerds, die hen overleefde met 2 dochters en 3 zonen uit zijn eerste huwelijk. Christianus werd op 14 mei 1621 als student theologie aan de academie te franeker ingeschreven. Op 26 november 1639 werd hij hoogleraar theologie aan de academie te franeker. Hij overleed op 12 november 1671.

Johannes Schotanus a Starringa geboren in 1643 te franeker was ook een zoon van Christianus Schotanus. Tot de dood van zijn vader was hij rector der latijnse school te Franeker. Op 18 februari 1678 werd hij hoogleraar filosfie te Franeker. In november 1672 huwde hij met Knier Wijbes van welsrijp, in december 1694 met Imke Tjerks Bosma. Hij overleed op 5 mei 1699. Henricus Schotanus was een oom van Christianus en gehuwd met helena van Loninga 1663.

De zerk is van zeer fraai beeldhouwwerk voorzien dat verdeeld is over 5 rechthoekige kaders. In het middelste kader is onder de latijnse tekst een helaas zwaar beschadigd gezicht aangebracht met daaronder twee verminkte wapenschilden. Dit alles omgeven door veel sierwerk. In de linker rechthoek is een vaas met bloemen op een tafel afgebeeld, terwijl boven de vaas een gedrappeerde doek hangt. Dit geldt ook voor het rechter kader. Onder de vaas, in een apart kader, is een schild in ruitvorm hangende aan een lint aangebracht. rechts idem. De tekst is op een doek aangebracht. Onder in de linker hoek van de tekst is een doodskist afgebeeld en rechts een doodskop.

In de bovenste rand van de zerk staat ...de Gerbens 163., wat waarschijnlijk de naam van de steenhouwer is.

ZERK 51 klik hier voor plattegrond

Deze zerk ligt iets naar boven en heeft een randschrift in gotische letters. De tekst is voor een deel leesbaar. De rechterkant is geheel afgesleten. De tekst op het middenvlak is wel geheel leesbaar.

Het randschrift is:

Anno Domini M Vc ............... starf d` Eebaren man
Pieter Lamberts: bid voer die ziel

Tekst bovenin middenvlak is:

Ao 1592 de 23 November
Sterf de Eersamen Man
Lambert Simens zoon

Ao 1630 de 19 decemb Sterf
den Eerwerdigen Haiio
Lambarti In leeven Bedienaer Des Godlycken Woorts tot
Dockvm ov. l. int 50 iaer

Opmerkingen:

In vierpassen op de hoeken is een huismerk aangebracht. De twee bovenste verschillen van de twee onderste waar twee letters, H L in staan.

ZERK 52 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is groot en op zeer fraaie wijze voorzien van beeldhouwwerk. Op de hoeken in cirkels zijn familiekwartieren met wapenschilden aangebracht. Deze zijn erg beschadigd in de Franse tijd. Veel later zijn in de cirkelrand de namen van de families aangebracht.

Het randschrift is:

Int Iaer ons Heere MDXCII de' IX Febrvary sterf die Eedel
Erentveste Ivncker Antonis van Egmond van Merensteyn
Ao 1603 de' 30 avg. Sterf die Edele en Eerbare frowe
Margareta va' Bvinav zyn Wyf

Latijns vers op onderste deel van het middenvlak is:

Qui, acedo, nobilitas quad opes nisi fumus tumbra
At pietas verum est perpetuan bonum
Qui situs hic, habuit et functa relictus abistis
hunis in aetherea praenu in decenea

De namen in de cirkelranden zijn:

 

Boven links: Egmont - Spaeneien Boven rechts: Buinau - Nothaft

Beneden links: Ferrest - Cats Beneden rechts: Martina - Hottinga

Opmerkingen:

Latijnse tekst zeer lastig te ontcijferen.

Antonis Alberts van Egmond van Merensteyn was een zoon van Albert Janos van Egmond van Merensteyn. De Merensteyn's waren afkomstig uit het Kennemerland bij Haarlem. Antonis huwde in Franeker met Margaretha von Bunau, een dochter van Cunier van Martena en Rudolph von Bunau. Het echtpaar heeft een tijdlang gewoond in het Egmondhuis in de Dijkstraat.

Het echtpaar bleef kinderloos en Antonis stierf op 9 febuarie 1592 te Franeker. Zijn vrouw stierf op 30 augustus 1603.

Vader van Rudolph was Gunter von Bunau die in 1500 als raadsheer der Saksen naar Franeker gekomen was op verzoek van stadhouder Hugo van leysnick, (aanvullen)

dat de personen tot de hoogste adel behoorden mag blijken uit het zeer fraaie beeldhouwwerk dat de zerk siert. Drie zuilen dragen een fraai bewerkte boog die versierd is met bloemen en planten. Boven de twee buitenste zuilen zit een kind die een tak en lint vasthoud. Boven de middelste is een leeuwenkop die een lint en een tak met bladeren in de bek. Linksonder een sierhelm en rechts met een hert. Rechtonder twee helmen die elkaar aankijken met als helmteken links twee vleugels en rechts twee bezems ? De 4 wapenschilden zijn verminkt. Onder de wapenschilden een vaas met bloemen. Op de middelste zuil in een kleine cirkel een wat duivelachtig gezicht.