ZERK 53 klik hier voor plattegrond

De tekst van deze zerk is goed te lezen.

Tekst randschrift is:

Ao 1640 de' 22 Febr storf de' Eersamen Voirsienge Sybrand
Agges Brvinia int leven Weesvoogd en koopman tot Franeker
en leit hier begraven.
Ao 1661 den 11 Iuni is in den Heere gerust de Eerbare
Tiete Walpert zijn huisfrou, out 78 Iaer

Op het middenvlak staat:

Den 7 Mayis 1711 is in den Heere gerust den
Eerbaere Taetske Jorryts Bruinia Huisfrouw van
Hessel Haenecroot out omtrent 39 Jaer en leit hier
begraven.

Tekst onder beeldhouwwerk is;

De Sonne die Smiddaeghs noch gesont mij heeft bescheene
is op deselve Dach voor d' Avond noch verdweene
end' eene Sonne schijn die heeft op eenen dach
mij afgenome daar men op feroeme plach

Anno 1673 de' 15 Decemberis in den Heere gerust den
Eersamen Sijbrandt Agges Bruinia die Ionghe in Lev
Burgher Fiendrik en Lakencooper binnen Franeker out 28
Iaren 35 weken 4 daghen ende hier begraven

Anno 16.. den 6 april is in den Heere gerust de
Eersame en Duegtdrijcke Trijntje Jorrits
Bruinia huisvrou van den Eerwaarden en Wel
geleerden D: Hugo Laurman, Bedijenaar des
Godlijcken woords tot Jorwerti: oud sijnde op
17 dagen 29 Iaeren en is in dese kelder neer geset

Opmerkingen:

In een ornamentale versiering onder sierhelm een dubbel wapenschild, één betreffende een man en één betreffende een vrouw. De wapens zijn onherkenbaar. Er onder staat:

Gewoonlijk wordt van de overledenen gezegd: sterf, maar in het geval van S.A. Bruinia staat: storf. Zou hier invloed van een dialect in het spel zijn ?

Brvinia zal wel met een lange u zijn geweest, misschien is de klank ook wel uitgesproken als oe, dat hangt er maar van af, wanneer de klankverschuiving zich heeft voorgedaan. Hij is voirsienger (voorzinger) geweest. Met het in gebruik nemen van orgels is de voorzinger (gewoonlijk voorzanger genoemd) eigenlijk overbodig geworden. Maar de gemeente was aan die figuur gewend en daardoor zijn voorzangers ook nog wel in dienst geweest naast het orgel. De Martinikerk was al sedert 1478 voorzien van een orgel; nodig was een voorzanger dus niet. Merkwaardig is dat terwijl algemeen gesproken wordt van voorzangers, hier sprake is van een voorzinger.

Taetske (Teatske) Jorrits Bruinia is waarschijnlijk een dochter van voornoemde Bruinia geweest. Zij was gehuwd met Hessel Haenecoot, een naam die hier nu onbekend is. Het vier regelige versje aan haar gewijd is niet geheel leesbaar. Wel is duidelijk, dat zij onverwacht, zonder vooraf ziek te zijn geweest, is overleden.

Sijbrandt Agges Bruinia de Jonghe zal wel een zoon of kleinzoon zijn geweest van d eerder genoemde met dezelfde naam. Daarom zal dan de Jonghe wel aan de naam zijn toegevoegd; tegenwoordig zou hij aangeduid worden met junior, afgekort jr. Hij was Fiendrik en Lakencooper geweest. Er staat niet bij, dat hij die stoffen ook verkocht. Misschien is hij grossier geweest en hebben de kleinhandelaren en de marskramers die met fyndoek en lin en de boer op gingen (denk aan de fyndoekpoepen) deze stoffen van hem betrokken. Fyndoek was ook linnen, maar van fijner kwaliteit dan het gewone linnen.

Dan wordt genoemd Trijntje Jorrits Bruinia. Of Trijntje haar eerste en enige voornaam is geweest of een volgende, is moeilijk uit te maken, doordat van het woord, dat aan de naam vooraf gaat slechts enkele letters leesbaar zijn. Ik vermoed, dat het haar enige voornaam was. Zij was getrouwd met d: (ds. of dr.) Hugo Laurman, predikant te Jorwert.Hij stierf op 17 dagen 29 Iaeren. Ver oedelijk zal hij op 17 dagen na 29 jaar geworden. Vermeld wordt niet dat hij begraven is, maar in deze kelder neer gezet. Het is de eerste keer op de zerken van de reeks waarvan ik de teksten heb overgenomen, dat sprake is van een (graf) kelder.

ZERK 54 klik hier voor plattegrond

Hier is alleen de onderstaande naam leesbaar.

H.D' Arnavd
V.D. Minister

Opmerkingen:

V.D.M. betekend: Verbi Divini Minister, ( bedienaar van het Goddelijke woord).

Ondanks de geringe aanwijzing is na enig onderzoek duidelijk geworden op wie deze zerk van toepassing is.

Het is Honoré d' Arnaud, een waals predikant die met zijn vrouw Judith Elisabeth Couppé uit Frankrijk waren gevlucht. Hij was eerst predikant te Leeuwarden en later te Franeker. Hij was de vader van Georgius Johannes Michael d' Arnaud die op 16 september 1711 te Franeker werd geboren. In 1724, nog geen dertien jaar, werd hij als student aan de academie te Franeker ingeschreven. Hij studeerde Grieks en rechten. Omdat hij cariuspatient was, werd hem afgeraden om theologie te gaan studeren. Op 19 juni 1734 lag hij met goed gevolg zijn kandidaatsexamen af. In 1735 werd hij lector Juris, en op 16 januari 1740 bezette hij de leerstoel rechten aan de Franeker academie. Maar nog voordat hij zijn inaugurele oratie kon houden, overleed hij op 1 juni 1740. Hij was ongehuwd. Hij was zeer begaafd en verwierf in korte tijd grote waardering in binnen en buitenland betreffende zijn kennis van rechten. Zijn vader overleed in 1761. De familie woonde in een groot en fraai huis op het nieuwe hof.

Het beeldhouwwerk is in een diep uitgehakte ovaal aangebracht. De M/V wapenschilden zijn verminkt. Daarboven een een links kijkende sierhelm met als helmteken een hert wat doet vermoeden dat de vorige eigenaar een familielid van de Botnia`s is geweest. Op de hoeken de bekende leeftijdskoppen.

ZERK 55 klik hier voor plattegrond

Dit zerkje is bijna volkomen glad. Er staat alleen een letter "R"op.

ZERK 56 klik hier voor plattegrond

Hier is een groot deel van de tekst goed leesbaar.

De tekst van het randschrift is:

Anno 1674 den 15 Iunius is in den Heere Gerust den
eersamen Rintie Tiepkes Abbema Burger ende Coopman
binnen Franequer oudt omtrent 38 Iaren ende Leidt
alhier begraven

Op het middenvlak staat:

Anno 1660 den 12 September is in den Heere Gerust de Eerbare
Antie Witsses dr de huisvrou van Tiepke Rinties Abbema, oudt
70 Iaer 10 Maenden en leit alhier begraven

Anno 1669 den 10 Ianuari is in den Heere Gerust den Eersa
men Tepke Renties Abbema burger ende Coopman binnen
Franequer out int 78 Iaer en leit hier begraven

Anno 1674 den 28 Maert is in den Heere Gerust de Eerbare
Heiltie Tepkes de huisvrou van Beern Poppes Salverda Out
42 Iaer ende leit al hier begraven

Anno 1689 Den 26en Octobris Sterf
Jacobus Aemilnis oudt 9 Iaeren en
een Maendt en leit alhier begraven

Anno .... ... .. ......... is in den heere gerust den
Eerbare Antie Aebes Alcama eerst de husvrove
van wijl: de Coopman Rintie Tiepkes Abbema
en laetst die van de Vroedtsman Aemilus Jacobides
oudt 45½ Iaren en legt al hier begraven

Anno 1701 den 2en April Sterf den Eersamen Beern
Poppes Salverda Coopman in graenen old int 83
Iaer en leit al hier begraven

Anno 1709 den 27 July is in den Heere gerust Amilius
Jacobides Apothecarius oud Burgemeester Ouderling
en Kerk Voogd alhier ter steede out 67 Jaaren en leit
alhier begraven

Opmerkingen:

Rentie Tiepkes Abbema zou nu heten Rentje Tjepkes Abbema. Hij was gehuwd met Anke Witskesdr. De moeder van Anke zal wel Witske (Wietske of Wytske) hebben geheten. Een dochter van hen Heiltje Tepkes (Heiltje) Tepkes (Tjepkes) was getrouwd met Beern Poppes Salverda. Rentie Tiepkes Abbema zal een broer van Heiltie Tepkes zijn geweest en beiden zijn in hetzelfde jaar overleden, namelijk in 1674, achtereenvolgens 42 en 38 jaar oud. Door het huwelijk van Heiltie Tepkes met Beern Poppes Salverda gaan de gegevens over de gestorvenen over op het geslacht Salverda.

Van enkele personen wordt ook hun beroep opgegeven en soms nog meer bijzonderheden. Zo van Rintie Aenebus Jacobides, dat hij Coopman (koopman) was, van Beern Poppes Salverda dat zijn beroep apotheker en koopman in granen was, terwijl van Ainilius Jacobs wordt vermeld, dat hij Burgemeester, ou erling en kerkvoogd is geweest. Uit het noemen van de beroepen blijkt onder meer, dat Franeker toen al een plaats van bijzondere betekenis is geweest; dit zal wel mede in verband zijn met de vestiging van de Hogeschool alhier.

De geslachtsnaam Alcama (Alkema) duikt even op, maar doordat dit de naam van een vrouw is, komt men die hier niet verder tegen.

Van Rintie Tiepkes Abbema wordt medegedeeld, dat hij bij zijn overlijden "omtrent" 38 jaar oud was. Het woord "omtrent" zal wel niet "ongeveer" betekenen, zoals nu, maar "bijna" en van dezelfde betekenis zijn als het friese woord "omtrint".

De tekst in het 4de blok wordt onderbroken door een engel die in een boek leest.

ZERK 57 klik hier voor plattegrond

De zerk is eerder in gebruik geweest.

Anno 1692 d' 4 aprilis sterf
den eerbare ................
........ leijt hier begraven