ZERK 58 klik hier voor plattegrond

De tekst van deze zerk is wat lastig leesbaar en staat in een rechthoek boven het beeldhouwwerk.

De tekst op het middenvlak is:

Anno 1681 den 24 Iulij
is in den Heere gerust den Eersamen
Abelus Sixti in Leven Predicant tot
Yttens, out int 78 Iaer en leit al hier
begraven

Opmerkingen:

Beeldhouwwerk met versiering, voorstellende twee wapenschilden. Een mannelijke en een vrouwelijke. De schilden hangen aan een lint en daar tussen zijn drie letters aangebracht, nl. F C F. Vaag is op het rechterschild een uitkomende leeuw te zien. Er zijn nog sporen van letters te zien die eerder op de zerk zijn aangebracht.

Gedenkteken G1 klik hier voor plattegrond

Tegen de zuidmuur, tussen de vensters is het fraaie gedenkteken van de familie Camminga geplaatst. Naast de fraai gekleurde familiewapens is ook het beeldhouwwerk nog in prima staat.

De tekst op de steen onder de wapens is:

Hier heffens dit gescrift leggen onder een steen
Minne van Kamming' end lutz Herema bieen
Oick een dochter, van haer, genaemt Lucia, vrou
van Karo'l Sternsse sijnde geweest getrou'
Die haer ter eeren des' gedacht' nis stellen doet
De dood en siet an, noch geslacht, noch macht, noch doe'

LUCIAE a KAMMINGA
MATRONAE. NOBILISS: AC LECTISS: CONIUGI. DILECTAE QUAE
ANo VITAE. LII. CONIUGII. XXXIV. CRISTI. MD CV. OCTOB. XV
INTER. III ET IV POMERID. KAROLUS A STERNSEE MARITUS
M . M . S . P

Opmerkingen:

Het rijk geornamenteerd zandstenen epitaaf met vaasbekroning betreft Minne van Camminga en zijn vrouw Lutz Gerroltsdochter van Herema en hun dochter Lucia, die is overleden op 16 october 1605. Haar man, Karol van Sternsee, overleed op 14 mei 1615 en was een zoon van Christoffel van Sternsee die op 15 februari 1560 overleed en gehuwd was met Cnier Worpsdochter van Ropta. Zij overleed op 5 maart 1555.

Minne en zijn vrouw woonden een tijdlang in de Cammingastins tegenover de kerktoren, (nu Frieslandbank).

Carel woonde met zijn echtgenote op Sjaerdema slot in het westen van Franeker. Later werd het daarom ook wel Sternse-slot genoemd. Omdat hij geen kinderen had vermaakte hij Ropta-State ten noorden van Metslawier aan Bocke van Humalda, onder voorwaarde dat hij de naam Sternsée bij de zijne zou voegen. Dat is dan ook gebeurd.

De kwartieren op het gedenkteken zijn: Sternsee, Camminga, Sigersdorf, Minnema, Ropta, Herema, Humalda en Sjaerdema.

ZERK 59 klik hier voor plattegrond

In de Martinikerk bevinden zich een paar grafzerken waarop de naam en namen van Hongaarse studenten staan vermeld.

Op één van deze zerken staat de naam van Stephani Tsernatoni, student in de theologie.

De tekst op de zerk luidt:

Steph tsernatoni
59 Hungar Transyl
S. Theol Candid
Sub Hoc monum
Aere Suo Epocurato
Conditus est
A D 1644 Ian 4
Aet 30

OPMERKINGEN:

Deze zerk betreft één van de ruim 1200 hongaarse studenten die aan de academie te Franeker hebben gestudeerd. Doordat de voertaal bij het onderwijs het latijn was, kon een ieder die deze taal machtig was aan de academie van zijn keuze studeren, onverschillig uit welk land hij kwam en welke taal hij sprak.

Volgens de tekst was hij al geslaagd voor zijn candidaatsexamen en had dus predikant in zijn vaderland kunnen worden. Het examen had hij afgelegd aan de Hoogeschool van Herborn. Hij was naar Franeker gekomen voor zijn doctoraal examen.

Het betreft hier Stephan Layos Tsernatoni die zich op 27 maart 1643 aan de academie liet inschrijven als theologie student bij Professor Cornelius Pijnacker. Hij was samen met Michael Ichratosi vanuit Herborn, waar ze beide colleges hadden gevolgd aan de Hoogeschool van Herborn, naar Franeker gereisd. Zowel Stephan als Michael volgden de lessen van professor Pijnacker. De eerste maanden woonden ze in de herberg `De Valk`, later huurde Stephan een kamer bij Antje Hesselsdochter in de Vijverstraat en betaalde per maand 5 Hongaarse florijnen. Dit was incluisief de huur van een meisje dat kookte en naaide voor de studenten en uitbesteed was door Rixtimoey, die een bordeel genaamd 'Fastelavont' runde op de schilbanken.

Van Michael is verder niets bekend, alleen dat hij uit Sarospatak kwam. Van Stephan, die volgens het register uit Satoraljaujhely Borsodabauj kwam, is meer bekend omdat hij op oudejaarsavond van 1643 zwaar gewond werd tijdens een ruzie tussen studenten en scheepslieden in of buiten de herberg 'in den doedelsack' op de hoek van de tuinen en het vliet. Onruststoker was de Hongaarse student Michael Kalay, die al eerder in aanraking was geweest met de Senatus Judicalis van de academie.

Stephan werd verpleegt in het huis van Anna Uylenburgh, de vrouw van Johannes Maccovius, (Makowsky) professor in de theologie. Anna had wel enige ervaring met het verplegen van personen, want haar man was in die tijd ook al ernstig ziek. Maar zijn verwondingen waren dusdanig dat hij na een paar dagen stierf en in de kerk werd begraven. Dit lijkt opzich wat merkwaardig omdat alleen personen van aanzien en met geld in de kerk begraven werden. Stephan had zeer weinig geld omdat hij gebruikt maakte van stads alumni, een soort studiebeurs die alleen voor studenten theologie gold en waar opvallend veel Hongaarse studenten gebruik van hebben gemaakt.

Het is mogelijk dat de kosten betaald zijn door Anna Uylenburgh en dat de steen gelijk met die van haar Man gemaakt is. Maccovius overleed kort na Stephan aan drankzucht en civilis.

ZERK 60 klik hier voor plattegrond

Van deze zerk is alleen de tekst in de rechthoeken onder de diep uitgehakte versiering leesbaar.

Ruird Ruids Brouwer

Dan volgt:

60 Anno 1732 den 24 October is
gesturven Grietie Feikes huisvrou van
Ruird Ruirds Brouwer oud omtent
43 Iaren en leit alhier begraven

Opmerkingen:

Het diep verzonken beeldhouwwerk heeft als een van de versieringen een honingraatmotief met daarbinnen een ovaal waarin een bol met een kruis.

ZERK 61 klik hier voor plattegrond

Schuin boven 59 ligt een zerk waarop alleen latijnse tekst is aangebracht. De tekst is wat moeilijk leesbaar, maar maakt wel duidelijk over wie het gaat.

Vidua Steinbergij
cect fuo Qimpar avit

tekst op het middenvlak is:

D O M
et
Aeternae Memoriae
Iohannis Mr. Steinbergi
Sacrarum litterarivm
Magni. Professorus
CUJUS
Quod Claudi Potum
Heic Iacet
Sophia Posthia
Conjuclis Carssumi
Famae Orbi Notae
Virtuti Coelo Receptae
F C
obiit anno M D C LXX
XXV novembr
Aetatis XIV

OPMERKINGEN:

Johannes Melchior Steinberg werd op 25 november 1625 in Geneve geboren als zoon van de hoogleraar rechten Johannes Steinberg en jonkvrouw Catharina du Bary. Zijn vader werd in 1638 hoogleraar te Groningen. Zijn zoon volgde daar het onderwijs aan de latijnse school en op 24 augustus 1641 werd hij als student theologie en filosofie aan de hoogeschool van Groningen ingeschreven.

Op 18 oktober 1649 haalde hij zijn doctoraal in de filosofie en nog in datzelfde jaar werd hij aangesteld als hoogleraar en predikant te Geneve. In 1655 werd hij professor theologie te Herborn. Niet ongebruikelijk was zijn stap om na Herborn een leerstoel aan de academie te Franeker aan te nemen. De kontakten tussen deze twee hogescholen waren zeer goed en de roem van de Franeker academie steeg met het jaar. Op 17 maart 1670 hield hij zijn intree rede in de acedemiekerk te Franeker. Maar zijn zwakke gezondheid was niet opgewassen tegen het wisselvalige klimaat in deze streken en nog voordat hij met zijn lessen kon beginnen, overleed hij op 25 november 1670.

In 1665 was hij getrouwd met Sophia Post, een dochter van Cornelius Post, professor in de hebreeuwse taal aan de hogeschool te Herborn. Hij liet een zoon en twee dochters na.

ZERK 62 klik hier voor plattegrond

De zerk in het verlengde van 60 is bruin van kleur en wat moeilijk leesbaar door de beschadiging van vele letters. Toch is na enig zoeken de tekst vrij goed samen te stellen.

 

Tekst op het middenvlak is:

An 166. den 27 7bris is in den
Heere gerust den Eersamen
Arnoldus Sydeerus int Leven
olde Burgemeester en arm
vooghd oldt 48 iaeren ende
leidt alhier begraven

Anno 1691 den 10 september
is in den Heere gerust den
Eerbare Antie Sijdes Dor.
Weedouwe van Burgemeester
Arnoldus Sydeerus oudt
Omtrent 48 iaer en leit al
hier begraven

Anno 1766 den 16 November is in den
Heere Gerust De Heer Zac=
heus Mulder in leven secretaris
van Rauwerderhem oud in syn 38
ste Jaren en leit alhier begraven

1773 Den 15 maart is in den Heere gerust
Lucia van Doem Wed. van Wl Z. Mulder
oud 35 Jaer en ruim 8 maanden
en leit alhier begraven.

OPMERKINGEN:

Opvallend is dat in het laatste tekstblok een beschadiging zit die de steenhouwer keurig heeft weten te omzeilen door het woord wijlen af te korten en na 8 het woord maanden wat verder plaatste.

ZERK 63 klik hier voor plattegrond

De naast 61 is redelijk goed bewaard gebleven en de tekst voor het merendeel vrij duidelijk.

Het randschrift te beginnen links boven is:

Ao 1611 den 29 Ianvarij sterf den Eersamen Man Abbe
Fransz in zyn leven Burgemeister Weesemeijster ende
Armevoochd in Franeker

Op het middenvlak staat:

Ao 1627 den 26 April sterf den Eersame Pytter
Abbes olde Burgemeester dezer steeds out int 50 Iaer
Ao 1687 den 10 November stierf Soucke Ieroenmis
de huysvrou van Abbe Pytters out int 73 Iaer
Ao 1676 den 15 Decemb stierf Reinnuke Abbes out 35 Iaer
Ao 1691 den 14 Maart is gestorven Ieroenmus Abbes
in leeven Mr Schoenmaeker en Saalmaeker out 51 Iaer
Ao 1701 den 30 Maart stierf IJedtsjke Abbes de Weedue
van Ian Bootes Mr Wolcamer deser stede out 63 iaer
Ao 1719 den 12 September Stierf Antje Abbes de Weedue va`
Douwe Andris Mr Brouwer out 72 Iaer en leggen hier begraven

Ao 1611 den 22 May Sterf de
Eerbare Tzietske Claesse dor.
Roodmers Pieter Abbez zyn wijf

Ao 1623 Den 1 november Sterf
de eerbare Frijster Reinu Pitters
Dochter ovt Int 25 Iaer Ao 1623
den 2 December Sterf De Eersam
Frijer Meine Pitters Z out Int
23 Iaer ende leggen hier begraven

Ao 1633 den 4 OBR is in Den Heere gervst
de Eerbare Yedts Reins zvin Hysfrovwe
van den burg Piter Abbes olt int44 iaer ende
leit hier Begraven

Anno 1665 Den 19 September Sterf de Eersamen Abbe
Pitters out 52 Iaeren en leijt alhier begraven

Ao 1697 den 17 October sterf Gryttie Ians out int 28 Iaer
Ao 1704 den 5 February Stierf Tettje Piers out 26 Iaer
dese zijn beyde d` hiusfrrouwen van Jacob Ians en hier
begraven

Ao 1735 den 23 Nov is in den heere gerust
de Eersame Vroedtsman Jacob Iansen Donia out int
77 Iaer en leit alhier begraven

Opmerkingen:

Op de hoeken in cirkels M/V wapenschilden waarvan de mannelijke aan een lint hangt.

Pieter Abbesz. komt als burgemeester van Franeker voor op de jaren 1623, 1524 en 1625. Abbe Fransz was aldaar burgemeester in 1597 en hopman over de wester- en noorderkwartieren in 1584.

ZERK 64 klik hier voor plattegrond

Deze zerk heeft alleen bovenaan tekst. Verder is hij leeg.

Tekst op middenvlak is;

Anno 1735 den 4 November obiit Melis Marnstra
Meester Koekbakker tot Franniker Anno 1740 den
13 Februari obiit Antie Ovkerk zijn nagelaten Wedu
en leggen hier begraven

OPMERKINGEN:

Marnstra is nu een hier ombekende naam. Zijn beroep was Koekbakker. Blijkbaar had deze bakker zich gespecialiseerd in het bakken van koek. Dat deze specialisatie mogelijk was, is een aanwijzing, dat het levenspeil van in elk geval een deel der bevolking van Franeker zo hoog was, dat er niet alleen brood maar ook koek nodig was. De naam Antie (Antje) komt ook nu nog vaak voor. De familienaam Ovkerk (Oudkerk niet of zelden. Op de zerk zijn sporen van eerder gebruik zichtbaar.

ZERK 65 klik hier voor plattegrond

De zerk naast de vorige heeft een afwijkend randschrift. De maker had waarschijnlijk geen goede indeling van de tekstruimte gemaakt, waardoor hij genoodzaakt werd om een deel van het randschrift in een kleiner lettertype aan te brengen om zo twee regel onder elkaar te kunnen plaatsen.De dubbele tekst begint na het woord vromme en na ende.

Tekst randschrift is;

Ao 1663 den 28 Iulii sterf de Eersame Vromme Iohannes
Pieters Burgemeester Raat Wees en Gemeene arme voog out
int 67 Iaer en is op den 2 Augustii ter saliger opstandinge
alhier begraven
Ao 1660 den 6 nov is in den Heere gerust den Eerbaren Ge..
.............. T...z ..... ende oud burgM. Johannes Pytter
out 66 iaeren en leidt alhier begraven

Op het middenvlak staat:

Anno 1632 den 21 Ivlius sterft Pittrick
Johannis Dochter olt 5 wecken ende leijt
alhier begraven Anno 1633 den 18 Avgvstij
sterft Agges Johannis Soon olt 11 Dagen
ende leijt hier begraven

Anno 1656 den 11 aug: is in den Heere
gerust de Eerbare Ionghe dr. Pijtie
Johannis oudt int 22 Iaer en leijt hier
begraven.

De 11 8bris 1684 sterf de seer
Deugdsame Maria de Vriest HS:
Vrouw van D. Tarquinius Pop
pinga Dienaer Jesu tot Pieterbijrum
old 35 jaer en legt met haer doch
terke Elizabeth old 5 maenden en
is hier begraven

Iohannes een Soontje van D T
Poppinga oud 6 Jaer en 12 dagen
sterf den 24 August 1688

Opmerkingen:

Op de hoeken in cirkels zijn huismerken aangebracht, waarvan de bovenste twee verschillen van de onderste twee. 11 8bris is 8 oktober.

ZERK 66 klik hier voor plattegrond

De tekst van de ze zerk is:

Ao 1720 den 3 April is in den Heere
ontslapen Iuffrouw Anna de Graaf
de huisfrouw van de Hr. H.D. Lomars,
regerende Burgem' der stede Franeker
old sijnde in haar 42 Iaar en leit alhier
met haar soonte Petrus Nathanael
Lomars old sijnde vier Iaer en vier
weeken begraven.

Opmerkingen:

geen

ZERK 67 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is één van de weinige rode Bremer zerken die nu nog in de kerk aanwezig zijn. Het model is dat van een sacrofaag, wat aangeeft dat deze zerk reeds veel eerder voor een persoon of familie in gebruik is geweest. De steen is van voor of rond 1400. Het gotisch randschrift is nog niet duidelijk geworden. De tekst op het middenvlak is vrij goed te lezen.

deel randschrift:

... honorabilis dos u(o)lbodus prebendarius.....

Anno 1695 den 5
Mey is in den Heere Gerust
den Eerbare Caanelia Subesdr
husvrouwe van Wijtze van
Eghten out // Iaar ende
leit al hier begraven
Anno 1696 den 13 Meij is in de'
Heere Gerust den eersamen
Wijtse van Eghten in sijn
leven Dystelateur in Franicker
out omtrent 35 Iaer en leggen hier te samen begraven.

OPMERKINGEN:

De tekst op de zerk heeft betrekking op een echtpaar. De man was Dustelateur, nu zouden wij zeggen Distellateur (maker van sterke dranken). Hoe oud de vrouw is geworden is nooit ingevuld door de maker van de zerk, gelet op de verhoging. Wel kan worden aangenomen, dat zij als een jonge vrouw is overleden, omdat haar man ongeveer een jaar na haar is overleden.