Gedenkteken G2 klik hier voor plattegrond

Tegen de zuidmuur tussen de vensters is een fraai gebeeldhouwd gedenkteken geplaatst betreffende Georgii von Dunte.

De tekst op de gedenksteen is:

Christo Liberatori
mzb et
ae ternae memoria

Georgii von Dunte

QUI NOBILIS SENATORIO QUE APUD RIGENSES
LOCO ORTUS ACCEPTA DOMI AMPLISSIMA NATURAE
ACEORTUNAE MUNERA IN SUUM AC PATRIAE DECUS
PEREGRINANDO AUCTURUS DUM JURI ATTENDIT
JURA MORTALITATIS EXPLEVIT FRANE-
QUERAE A. D. IV NONAS YULIAS
CIC ICCLXXXXIII
QVUM VIXISSET ANNOS XXIII MENSES X
MATER VIDUA ET CONSORTES MOESTIS-
SIMI CONTRA VOTA
B. M. P.

OPMERKINGEN: geen.

ZERK 78 klik hier voor plattegrond

Deze rij zerken begint bij die over Hieromus Willems.

De tekst is goed leesbaar, maar het einde van één randschrift eindigt onderaan het middenvlak.

Ao 1630 den 7 Maii sterft de Eersame Hioromus Willems Burgemr.
in Franeker olt 82 jaer en leit hier begraven
Ao 1626 de' 7 Maij sterf den Eerbare Antye JoosteDr die Burgemr

Hieromus Willems wijf en leit haar ghebeent hier begraven.

In het middenvlak staat:

Ao 1610 den 19 en November
sterf de Eersamen Joost Alefsz
Slotmaker out omtrent 63 Iaer
en is hier begraven Ao 1599 de' 18
Iulij sterf de Erbare Claeske Suirdts
doch. Hieromus Willems wijf
en leit haer ghebeent hier begraven

Opmerkingen:

Antye Jooste was de tweede vrouw van Hioromus Willems en een dochter van Joost Alefsz Slotmaker. Claeske Suirdt dochter was de eerste vrouw van Willems. Op de hoeken zijn wapenkwartieren aangebracht. De rest van de grafzerk is niet gebruikt.

ZERK 79 klik hier voor plattegrond

Randschrift:

Ao 1668 den 12 september sterf Pijter Sijmen de Weijn olde
Hopman out int 57 jaer.

Ao 1639 den 25 maij sterf de eerbare Trijntje Claesses dor.
de huijsvrouw van   Pijter Sijmen out 33 jaer

tekst middenvlak:

Den 17 december 1769 over=
leeden Johannes Mulder in
leeven lid van de vroedschap
en ouderling te franeker oud
ruim 60 jaaren en leit alhier begraven

Opmerkingen: geen.

ZERK 80 klik hier voor plattegrond

Het randschrift van deze zerk is geen echt randschrift zoals bij de meeste andere zerken. Het zijn tekstregels die met de klok mee lopen op de plaats van het oorspronkelijke randschrift. De regels per persoon zijn boven elkaar geplaatst.

Tekst randregels is:

1799 den 18 october is in den HEERE gerust Aukjen Fontein
huisvrouw van Dr. Georgius Coopmans oud 69 jaaren en 6 maanden
en is hier begraven.

Op den 30 Mai 1800 is in den HEERE gerust georgius Coopmans in
leeven medecinae Doctor in den ouderdom van bijna 83 jaren en
legt hier begraven

Reiner Fontein overleden 5 maart 1785 oud circa 75 jaaren en
leit hier begraven

den 15 May 1803 is in den HEERE gerust Sunippa Elisabeth Metzler

beminde huisvrouw van Jan Coopmans oud 57 en eenige maanden en
is alhier begraven

Tekst op het middenvlak is:

1735 den 3 Maart is gestorven Aafkje Jans Huis
vrouw van Reiner Fontein te Franeker zijnde
int 26ste Jaar haares ouderdoms en leit alhier
begraven

1736 den 31 May is gestorven Jan Fontein soon
tje van Reiner Fontein te Franeker zijnde in 't 4de
Jaar sijns ouderdoms en leit alhier begraven

Den 2 Iuny 1753 is Gestorven Iacob Braam
der beide Regten Doctor en mede Advocaat voor
den Hove van Friesland int 27ste Iaar Sijns
Ouderdoms en leit alhier Begraven

Ao 1760 den 18 april is in den HEERE Ontslapen
Ian Iemes in den Ouderdom van 78 Iaaren
en 10 Maanden en leit alhier begraven

Ao 1761 den 4 Ianuarij is in den HEERE gerust
Neeltje Jans wed: Ian Iemes oud ruim
75 Iaaren en leidt alhier begraven

1780 den 2 maart is in den Heere gerust Anna
Kool, Huisvrou van Dirk Fontein oud 31½
Iaar leit alhier begraven

Opmerkingen:

HEERE is op de zerk gespeld met hoofdletters, maar de eerste letter, dus de H groter dan de andere letters, zoals bij gewoon schrift de hoofdletter groter is dan de andere letters. Op deze wijze wordt de Hebreeuwse kombinatie IHWH (Jahwe of Jehova) voorgesteld evenals de statenverteling van de bijbel doet. Heer is dan de vertaling van Adonai.

Georgius Coopmans is geboren op 27 juni 1717 te Makkum. Hij was een bekwaam arts, bij wie verscheidene studenten om raad vroegen. Hij heeft ook enige boeken geschreven en was bestuurijk ook actief. Coopmans begon zijn praktijk in een groot herenhuis op 't nije werck, later de Heerengracht genoemd. (Het huis stond recht tegenover het stadsturfmagazijn dat nog aanwezig is). Mede door zijn inkomsten uit de industrie liet hij in 1745 een huis aan de voorstraat bouwen. In dat Coopmanshuis is nu het stedelijk museum gevestigd.

Hij was gehuwd met Aukjen Fontein, ( Coopmans was eerder gehuwd geweest met Janneke Wildschut), een vrouw van een bekend geslacht in Franeker. De meeste intresse van Coopmans ging echter uit naar de industrie, waar hij door zijn huwelijk met Aukjen Fontein regelmatig mee te maken kreeg. Hij deed tal van uitvindingen voor de tichelwerken en stijfselmakerijen van zijn schoonvader, waar Coopmans ook patenten en octrooien op kreeg.

Aafkje Jans was getrouwd met Reimer (of Reiner) Fontein. Hier duikt weer de naam Fontein op, een bekende en rijke familie in Franeker. De Fontein Azn. was met J. Pol in 1860 oprichter van de gasfabriek in Franeker.

Jan Iemers. Het geslacht Iemers was ook gedurende een periode in Franeker bekend. Van iemand uit dit geslacht is de korennmolen geweest, die aan de westkant van de stad stond (op de plaats van de molen staan nu oude pakhuizen aan de Harlingerstraatweg).

Het beeldhouwwerk is in een groot en diep uitgewerkt vierkant aangebracht. Een kroon met 8 parels waaraan hangende de M/V wapenschilden op een ondergrond van een ruitmotief opgevuld met bloempjes. Ornamenten omlijsten de wapens.

ZERK 81 klik hier voor plattegrond

De zerk, die nu onze aandacht vraagt, ligt naast de vorige. De tekst erop luidt, te beginnen met het randschrift:

Anno 1649 den 11en september sterf den Eerbaren jonge
Dochter Grietie Hoites oldt 25 Iaeren en 27 weecken en
de leit hier begraven

tekst middenvlak is:

Ao 1651 den 4 Mai is in den Heere
gerust Sioucke Pytters
docht. de huysvrouw van Dirck
Hoites ................... ende
leit hier ........... Hoite
Dircks alhier begraven

Anno 1666 den 30 Iunij is in den Heere
gerust Dirck Hoites mede Vroedsman
deeser Steede oudt int 43 Iaer en leit
hier begraven Anno 1666 den 9
Iunij is in den Heere gerust Trijntie
Harmens de huijsvrou van Dirck Hoites
oudt int 35 Iaer en leit hier begraven

Opmerkingen:

Op de hoeken zijn in cirkels aangebracht; linksboven een huisteken en rechtsboven een doodskop. Linksonder een doodskop en rechtsonder een huisteken. Deze huistekens staan ook op de wapenschilden.

Het beeldhouwwerk is in een vierkant kader boven de tekst aangebracht. Onder een links kijkende sierhelm M/V wapenschilden. Het M schild heeft links van de deellijn een halve adelaar en rechts een huismerk. Het V schild alleen hetzelfde huismerk. Onder de schilden een doodskop met een bot van een dijbeen.

ZERK 82 klik hier voor plattegrond

De tekst van de volgende zerk is ook niet ongeschonden gebleven; het randschrift is geheel verdwenen. Op de hoeken weer de vier kenmerken van J. K. M en D. Onder het beeldhouwwerk in 4 rechthoeken de volgende teksten:

Anno 1720 den 6 april is in den Heere
gerust den Eerbaare jonge Doghter Bottie Horreus
oudt omtrent 16 Jaaren ende leit alhier begraven

1747 den 26 Maii is in den Heere gerust de eerbare Ro
Romkes de huisvrou van Io Horreus Meester Silver-smidt
olt 76 iaar en 3 mandt en is hier begraven

De 22 Iunij 1750 sterf de E. I. Horreus old Br. Hopman en Mr.

goudsmit te Franeker oud 80 Iaaren en 16 weeken en rust hier

Sijn Siel is in het Hemelhof Terwijl het Licchaam keert tot stof
verwaghtende de Saligheit Na Siel en Licchaam hem bereikt
Do D. Horreus V. D. M. Cubaerd

Opmerkingen:

Het beeldhouwwerk boven de tekst is aangebracht binnen een ovaal kader en eenvoudig van opzet. Een helm met daaronder de M/V wapenschilden die verminkt zijn. De randversiering lijkt op smeedijzeren hekwerk. Op de hoeken de bekende leeftijdskoppen.

ZERK 83 klik hier voor plattegrond

Deze zerk laat nog zeer duidelijk sporen van de vorige eigenaar zien. Zowel qua tekst als beeldhouwwerk. Het randschrift en middenblok is, nadat bijna alle tekst en beeldhouwwerk was weggekapt, aangebracht.

Ao 1767 den 4 September is in den Heere gerust den Heer
Hendrik van Doem mede raad in de Vroedschap te dezer stadt

Op het middenvlak staat:

1773 Den 31 Januarij is in den
Heere Gerust Tjebske Ulenburg
Wed. wijlen H. van Doem oud 71
Iaar en 6 weken en leit alhier
begraven

Opmerkingen:

Oorspronkelijk was op het middenvlak binnen het rechthoekige kader een staande man afgebeeld en aan beide kanten van het kader zijn nog vaag de afbeelding van 8 wapenschilden te zien. Beide rijen van 8 schilden zijn onderling verbonden door een lint. Onder op de rand van de zerk is een deel van de oude tekst nog te lezen. Er staat: ... Dijckgraef deser stadt ..... gelet op de 16 schilden en man moet het wel een persoon of familie van veel macht en aanzien zijn geweest.

ZERK 84 klik hier voor plattegrond

Deze zerk is nogal beschadigd wat het ontcijferen van het oude gotische randschrift en de tekst onder het huismerk erg lastig maakte. Het randschrift betreft een persoon van de familie Ens.

tekst deel randschrift is:

... M Vc en XLII den XXII dach Febr doe sterf ............

Tekst op middenvlak is:

C. Mulder
Den 26 Julij 1788 is overleeden
Aaltje Staalstra Huisvrouw van
de Burgemeester Claes Mulder
oudt Ruim 52 Jaaren en leit
alhier begraven

MVc LXI de` XXI Octobr
Sterf de` Eerbare Jan
Ens zn Burgemeister
stede Franeker

Opmerkingen:

Claes Mulder was een rijk coopman en burgemeester van Franeker. Zijn zoon Johannes Mulder ligt ook in de kerk begraven.

Boven de oude gotische tekst is een huismerk aangebracht. Op de hoeken in vierpassen zijn nog vaag evangelisatie symbolen te zien.

ZERK 85 klik hier voor plattegrond

Ook de tekst van de zerk die er naast ligt laat enkele vragen onbeantwoord. De zerk heeft betrekking op meer dan één persoon. De tekst loopt gewoon door van de ene op de andere. Het randschrift luidt:

Ao 1622 den 30 May sterf de eersamen Willem Piters
coopman in Franeker olt 54 Iare Ao 1614 de 28
November sterf de Eerbare Riecxt Claese Dr. Ens olt
43 Iaer

Op het middenvlak staat:

Ao 1590 den 12 septm sterf Ydke
Willems Dr Ao 1602 den 9 novem
Sterf Ydke Willems Dr Ao 1604
den 18 novemr Sterf Pieter Willemz

Anno 1608 den 3 Marti is Gesturve`
Pieter Willemszoon

Onder het beeldhouwwerk:

Ao 1623 den 18 September Ster
den Erentvhesten Serdiscreten
Meynert Salvarda coopman
in Franeker 34 Iaer ende
leyt Hyer Begraven

Ao 1659 den 29 Iuly is in den Heere
Gerust Sjoertje Willems Risselaer
in tyden huysvrou van Meinaerdus
Salvarda ende alhier begraven

De beide wapenschilden zijn in perfecte staat. Hangende aan een tak is het M schild in drie vlakken verdeeld. Links een halve adelaar en rechtboven een ster en onder een huismerk. Het V schild heeft links van de deellijn een halve adelaar en rechts een huismerk dat niet gelijk is aan het huismerk op het M schild.

ZERK 86 klik hier voor plattegrond

De zerk die voor de staande zerk ligt is smal en lang en nogal beschadigd.

Tekst middenvlak is:

1733 den 17 April
is in den Heere gerust
Cornelis van Houwerda Studio

Medecine oud omtrent 27 Iaer

leit alhier begraven

Opmerkingen:

In een cirkelvorm onder de tekst bestaat het beeldhouwwerk uit ornameneten en een aankijkende sierhelm met als helmteken een stijgerend hert. De afbeeldingen op de M/V wapenschilden zijn verminkt. Op de hoeken in cirkels de M/V kwartieren die evenals het beeldhouwwerk bij de vorige eigenaar horen en een sterke gelijkenis vertonen met die op zerk nr 19.

De tekst betreft hier het overlijden van Houwerda student medicijnen

ZERK 87 klik hier voor plattegrond

De tegen de zuidmuur staande, zeer eenvoudig bewerkte steen, betrefd Theodoris Mantgumer en de familie Anstra.

Het randschrift is:

Ao 1607 de 29 Ianuarij sterf de Eersame Gheleerde Theodoris
Mantgu' Ao 1606 de X Marty sterf D.E. Taeckje Eeuwen zyn wyf

Onder het beeldhouwwerk staat:

Sum trivii franekera tui moderatus habenus
Lustra per octo bona dimidiumque fide
Iam rude donatus caelique receptus in album
Lactus alore dei pendes discijnibus
H.A.N.

Anno 1657 den 12 maij
Sterf de' Deughdrijcke Marijke Zas
Huijsfrouwe van de' Doc. Iohannes Anstra
olt 38 iaeren

Den 21 Maij 1656 Sterf den
Hoogheleerden Dr. Iohannes Anstra Medicus ter Stede
Harlingen out ## iare ende hier begraven

Opmerkingen:

Theodorus Mantgumer was van 4 maart 1586 tot zijn dood in 1607 rector van de latijnse school te Franeker.

Een andere bron meldt dat hij deze betrekking bijna 30 jaar bediende, en op 23 november 1599 bij resolutie van de Magistraat en op eigen verzoek eervol werd ontslagen en tegelijkertijd aangesteld als stadsmedicus op een jaargeld van 250 Caroliguldens (Franeker Archief no 381)

De zerk is bijna 50 jaar later opnieuw gebruikt voor het echtpaar Anstra uit Harlingen.

De leeftijd van Iohannes Anstra is nooit ingevuld. Het niet invullen van de leeftijd komt op meer zerken voor. Ook in het bevokingsregister komt dit voor. De leeftijd was niet bekend of men wist het simpelweg niet omdat er geen familie meer bestond.

De reden van het begraven van deze dokter uit Harlingen in de Martinikerk is onduidelijk.

De aliantiewapens geven ook geen uitsluitsel. Op de hoeken staan de bekende leeftijdskoppen.